|
XIX YÜZYILDA OSMANLI DEVLETİ |
||
|
|
Avrupadaki ekonomik, sosyal ve siyasal gelişmelerin izleri pek görülmemektedir. | Kapitülasyonlar ve Duyun-u Umumiyenin etkisi sonucunda, Osmanlı ekonomisi Avrupa karşısında bağımlı hale gelmiştir. | Yeraltı ve yerüstü,
tüm kaynaklar Avrupa şirketlerinin
eline geçmiştir.
Not: Duyun-u Umumiye İdaresi, II Abdulhamit döneminde kurulmuştur. |
Osmanlı
Devletini Avrupaya ekonomik açıdan bağımlı
kılan olaylardan biri de İngiltere
ile imzalanan 1838 tarihli Balta Limanı Ticaret Antlaşmasıdır.
Antlaşma Sonucunda İse; |
El tezgahlarına dayalı üretim iflas etti. | Dışarıdan bol ve ucuz mallar ülkeye girdi. | Osmanlı Devleti, hammadde üreticisi konumunda kaldı. | Lonca sistemi önemini yitirdi. | Ülkede işsizlik oranı arttı. | Osmanlı ekonomisi dışa bağımlı duruma geldi. | Sonuçta, Osmanlı
Devleti yarı sömürge bir devlet konumuna düştü.
Not: Osmanlı Devleti gerilemenin nedenlerini önce ordunun bozulmasına bağlamıştır. Bu nedenle önce askeri ıslahatlara başlamıştır. Sonra yönetimsel ve hukuksal düzenlemelere gitmiştir. Ama asla ekonomik devrimleri gerçekleştirememiştir. I. MEŞRUTİYET (23 ARALIK 1876) Nedeni: |
Devletin içinde bulunduğu ekonomik, sosyal, siyasal bunalımdan kurtulmak. | Bosna - Hersek ve Yunan ayaklanmaları bulunuyordu. | Karadağ ve Sırbistanın savaş hazırlıkları bulunuyordu. | Avrupa devletleri, sık
sık Osmanlı İçişlerine
karışıyordu.
Gelişme: Tüm bu iç ve dış sorunların çözümlenmesi için ülkenin anayasal bir düzene geçmesi gerektiğine inanan Genç Osmanlılar padişah II. Abdülhamite baskı yaparak meşrutiyeti ilan ettirdiler. 1876 Anayasasının Özellikleri |
Ulusal iradenin ürünü değildir. | Son söz padişaha ait olduğundan, padişahın egemenlik haklarını kısıtlamamıştır. | Halk yönetime doğrudan katılmamıştır. | Osmanlı - Rus Savaşı
bahane edilerek I. Meşrutiyet dönemine son verilmiştir.
Önemi: Yürürlükte çok kısa kalmasına karşın (15 ay) daha sonraki siyasi gelişmelere zemin hazırlamıştır. II. MEŞRUTİYET (24 TEMMUZ 1908) Nedeni: |
İttihat ve Terakki Partisinin çalışmaları | Balkan uluslarının ayaklanması. | Reval Görüşmesi
(1907)
31 Mart Olayı (13 Nisan 1909) Nedeni: Meşrutiyet yönetimine son vermek ve eski düzeni geri getirmek. Sonucu:
Önemi: Osmanlı Devletinde, Anayasal devlet düzenine karşı girişilen ilk ayaklanmadır. II. Meşrutiyet Döneminin Özelliği: |
Dönemin ideolojisi Türkçülük olmuştur. | Bulgaristan bağımsızlığını ilan etmiştir. | Bosna - Hersek Avusturyaya bağlanmıştır. | Girit, Yunanistana bağlanmıştır. | Türk tarihinde ilk kez çok
partili yaşama geçilmiştir.
DÜŞÜNCE AKIMLARI Osmancılık: |
Osmanlı ülkesinde yaşayan tüm etnik grupları, Osmanlıcılık unsurunda birleştirmeyi amaçlamıştır. | I. Meşrutiyetin resmi
ideolojisi olmuştur.
İslamcılık (Ümmetçilik): |
Dünya müslümanlarını, Osmanlı Devleti bünyesinde toplamayı amaçlamıştır. | I. Dünya Savaşı
yıllarında Arapların İngilizlerle
işbirliği sonucu önemini yitirmiştir.
Türkçülük (Ulusçuluk): |
II. Meşrutiyetin resmi ideolojisi olmuştur. | Osmancılık ve İslamcılığın geçersizliği üzerine ön plana çıkarmıştır. | İttihat ve Terakkinin Türkçülüğü, yayılmacı türü olan, Partürkizmdir. | Gerçek anlamını,
Kurtuluş Savaşı ile bulmuştur.
Batıcılık: |
Batının gelişmişliğinin kabul edilmesi gerçeği ile oluşmuştur. | Osmanlı Devletinde pek
uygulanmamıştır.
Federalcilik: |
Prens Sabahattin tarafından
ortaya atılmıştır. Azınlık bölgelere
özerklik tanınmalıdır. Ulusçuluk
etkilerinden çekinildiğinden pek taraftar
bulamamıştır.
|
TRABLUSGARP SAVAŞI (1911-1912) Nedeni: İtalyanın sömürge anlayışı sonucunda bölgeyi işgal etmesi. Sonucu: Hem kaynak sıkıntısı hem de Balkan Savaşının başlaması üzerine, İtalya ile Uşi Antlaşması imzalandı. Uşi Antlaşması (1912): |
Trablusgarp ve Bingazi İtalyanlara bırakıldı. | Osmanlı
Devletinin donanmasının yetersizliği
sonucu oniki ada geçici olarak İtalyaya
bırakıldı.
Not:Uşi Antlaşması ile Kuzey Afrikadaki son Osmanlı toprağı da elden çıkmıştır. 12 Adalar ise; II. Dünya Savaşı sonrası Paris Antlaşması (1947) ile, Yunanistana verildi. BALKAN SAVAŞLARI (1912-1913) I. Balkan Savaşı: Nedeni: |
Osmanlı Devletinin Balkanlardan atılmak istenmesi | İngilterenin Rusyayı Balkanlarda istediğini yapabilmesini onaylaması | Rusyanın,
panislavizm politikası
Sonucu: |
Osmanlı Devleti başarısız oldu. | Arnavutluk bağımsızlığını ilan etti. | İttihat ve Terakki, yönetimi ele geçirdi. | Londra Antlaşması
imzalandı. Buna göre;
II. Balkan Savaşı: Nedeni: Londra Konferansı sonucunda, Osmanlı Devletinden alınan toprakların aralarında paylaşılmaması. Sonucu: Balkan uluslarının kendi aralarındaki savaş durumundan yararlanan Osmanlı Devleti, Edirne ve Kırklarelini aldı. Not:II. Balkan Savaşına Romanyada girmiştir. İstanbul Antlaşması (29 Eylül 1913): |
Osmanlı Devleti ile Bulgaristan arasında imzalandı. | Meriç Irmağı sınır
oldu
Atina Antlaşması (14 Kasım 1913) * Osmanlı Devleti ile Yunanistan arasında imzalandı. Ege Adaları, hakkında verilen kararı, Osmanlı Devleti kabul etmedi. Not: her iki antlaşmanın günümüze kadar getirdiği sorun, Batı Trakya Türkleri sorunu olmuştur. Sırbistan ve Karadağ ile sınırımız kalmadığı için antlaşma imzalanmamıştır. Balkan devletleri ise kendi aralarında Bükreş Antlaşmasını imzalamışlardır. I. DÜNYA SAVAŞININ NEDENLERİ
|
Sanayi devrimi sonrası gelişen ülkelerin hammadde ve Pazar alanlarını paylaşma yarışı (Sömürgecilik) | Fransanın Alsas-Loreni Almanyadan geri almak için mücadele etmesi | Panislavizm ve pancermanizm politikalarının, Balkanlar ve Doğu Avrupada çatışmaları | Ulusal birliklerini geç tamamlayan Almanya ve İtalyanın sömürgecilik arayışları | İngiltere -
Almanya arasındaki sömürgecilik
yarışı.
Not: Alsas - Loren, zengin kömür ve demir rezervlerine sahip bölgedir. OSMANLI DEVLETİNİN SAVAŞA GİRMESİ |
Sebepleri: | Kaybedilen topraklarını
geri almak istemesi.
Not:Osmanlı Devletinin I. Dünya Savaşına girmesinin en önemli nedenidir. |
İktidar partisi olan, İttihat ve Terakkinin aşırı Alman hayranlığı. | Savaşı, Almanyanın kazanacağına duyulan güven. | Osmanlı Devletinin eski itibarının sağlanmak istenmesi. | Osmanlı
Devletinin varolan borçlarından ve kapitülasyonlarından
kurtulmak istemesi.
Not: Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşına girince ilk olarak kapitülasyonları kaldırdığını ilan etti. Bu duruma karşı çıkan ilk devlet ise Almanya olmuştur. |
Osmanlı - Rusya gerginliği. | Osmanlı Devleti
ile Almanya arasında gizli bağlaşık antlaşmasının
imzalanması (2 Ağustos
1914)
Not: Osmanlı Devleti Savaşın ilk günlerinde tarafsızlığını ilan etmişti. Enver Paşanın bilgisi doğrultusunda iki Alman Savaş gemisi Karadenize açıldı ve Rus limanlarını bombaladı. Böylece Osmanlı Devleti savaşa girmiş oldu. (14 Kasım 1914) ALMANYANIN OSMANLI DEVLETİNE OLAN GEREKSİNİMİ |
Osmanlı Devletinin coğrafi konumundan yararlanmak (jeopolitik konumu) | Boğazlarda egemenlik kurarak Rusya ve İngiltereye karşı üstünlük sağlamak. | Osmanlı petrollerinden
yararlanmak.
Not: I. Dünya Savaşı yıllarında tüm Ortadoğu Petrolleri, Osmanlı Devleti egemenliğinde bulunuyordu. |
Osmanlı padişahının,
halife unvanından yararlanarak, Cihat ilan ettirmek.
Not: Bununla Almanya, İngiltere denetimindeki Arap topraklarında ayaklanma öngörmüştür. |
Osmanlı
Devletinin insan gücünden yararlanmak.
Osmanlı Devletinin Savaşa Girmesiyle: |
Yeni cepheler açılmıştır.
Savaş alanı genişlemiştir
|