• Not: Yeni bir devletin kurulduğunun da tescil edilmesidir.

    Not: İstanbul yönetimini yok sayarak, egemenliğin ulusa ait olduğunu yinelemiştir.

    Not: Olağanüstü koşullarda, kararların çok hızlı alınmasını amaçladığından dolayıdır.

    Not:Cumhuriyetin ilanı ile bu sistem terk edilecektir.

    • Not: Kaldırılmayacağından değil de, gelecek tepkiler için ortamın uygun olmamasından dolayıdır.

    • Not: 20 Ocak 1921 yılında kabul edilen Anayasa 20 Nisan 1924 yılına kadar yürürlükte kalmıştır.

    Not: 20 Ocak 1921 Anayasasında yapılan en önemli değişiklik, cumhuriyetin ilanı ile olmuştur. Cumhuriyetin ilanı ile devletin adı konulmuştur.

    TBMM’NE KARŞI

    AYAKLANMALAR

    1) Doğrudan İstanbul Hükümetince Çıkarılan Ayaklanmalar:

    Anzavur Ayaklanması:

    2 Kasım 1919 yılında, Manyas, susurluk, Gönen ve Ulubat yörelerinde başlayan ayaklanmalardır. Çerkez Ethem tarafından bastırılmıştır.

    Halife Ordusu (Kuva-i İnzibatiye):

    Geyve ve yöresinde çıkarılan ayaklanmadır. Ali Fuat Paşa’ya bağlı Kuva-i Milliye birlikleri tarafından bastırılmıştır. (25 Haziran 1920)

    Not: Her iki ayaklanmanın, İngilizlerce önemi; boğazlar yöresinin ulusal güçlerini eline geçmemesidir.

    2) Anadolu Halkının Kışkırtılması Sonucu Çıkan Ayaklanmalar:

    Bolu, Düzce, Hendek, Adapazarı:

    Halkın din duyguları sömürülerek çıkarılan ayaklanmalardır. Ali Fuat Paşa ile Refet Bele komutasındaki Kuva-i Milliye birlikleri tarafından bastırılmıştır.

    Yozgat:

    Yörenin güçlü Feodal aileleri tarafından çıkarılmıştır. (Çapanoğlu- Aynacıoğlu gibi) Çerkez Ethem tarafından bastırılmıştır.

    Afyon:

    Çopur Musa tarafından çıkartılmıştır. Kuva-i Milliye tarafından bastırılmıştır.

    Milli Aşireti (Urfa):

    Urfa’nın Fransızlardan kurtarılmasında yararlılık göstermesine karşın daha sonra TBMM’ne karşı ayaklanmıştır. Refet Bele tarafından bastırılmıştır.

    Not: Yukarıda sayılan ayaklanmalar en önemlileridir.Bunlar gibi birçok ayaklanma daha bulunmaktadır.

    3) Azınlıkların Çıkardığı Ayaklanmalar:

    Ermeni ve Rum azınlıkların yaşadıkları bölgede çıkarttıkları ayaklanmalardır. Rum ayaklanmaları, ancak 1923 başlarında bastırılmıştır.

    4) Kuva-i Milliye Ayaklanmaları:

    Daha önceki ayaklanmaları bastırmalarındaki önemli yurtseverlikleri ortadadır. Ama, TBMM’nin merkezi otoritesine tanımak istemediler. En önemlileri, Çerkez Ethem ve Demirci Mehmet Efe’dir. I. İnönü Savaşı öncesinde bastırılmışlardır.

    Ayaklanmaların Sonuçları:

    • TBMM’NİN ALDIĞI ÖNLEMLER

    • Ayaklanmaların Genel Özellikleri:

    • SEVR BARIŞ ANTLAŞMASI

    (10 AĞUSTOS 1920)

    Sevr’e Gelirken:

    • Not: Sevr’i Osmanlı Devletine kabul ettirmek için.

    Koşulları:

    • Önemi:

    • Not: Batılı devletlerin Osmanlı Devletini nasıl paylaşacakları tartışmasının uzaması, diğer antlaşmalara göre daha geç imzalanmasına neden olmuştur.

     

    • Gümrü Barışı (3 Aralık 1920):

    Önemi:

    Not: Savaşı göze alamayan Gürcüler de işgal ettikleri Artvin, Ardahan ve Batum’u geri verdiler.

    Güney Cephesi:

    • Batı Cephesi:

    Özellikleri:

    • I. İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921):

    Genel Neden: Yunanistan’ın, TBMM’ne Sevr Barış Antlaşmasını kabul ettirmek için yapılan savaştır.

    Özel Neden:Yunanlılar, Çerkez Ethem ayaklanmasını fırsat bilerek ilerlemişlerdir.

    Sonuç: Savaşı, Türkler kazanmıştır.

    Önemi:

    • II. İnönü Savaşı (23-31 Mart 1921):

    Nedeni: Yunanlılar’ın, I. İnönü olumsuzluğunu ortadan kaldırmak istemeleri.

    Sonucu: Savaşı Türkler kazandı.

    Önemi:

    • Eskişehir - Kütahya Savaşları

    (10-24 Temmuz 1921:

    Nedeni: İnönü savaşlarının olumsuzluğunun ortadan kaldırılmak ve Türk Ordusunun saldırı yeteneğinin engellemek istenmesi.

    Sonucu:

    • Sakarya Savaşı (28 Ağustos-12 Eylül 1921):

    Nedeni:

    Yunanlıların son bir saldırı ile Ankara’yı almak istemeleri.

    Sonucu:

    • Büyük Taarruz (26-30 Ağustos 1922):

    Nedeni: İşgal altındaki Türk topraklarını geri almak ve düşmanı yurttan atmak.

    Sonucu: 30 Ağustos Meydan Muharebesi ile amaca ulaşılmıştır.

    Önemi:

    Türk devriminin askeri aşaması sona ermiştir.

    SİYASİ İLİŞKİLER

    Londra Konferansı (23 Şubat-12 Mart 1921):

    • Not: Bu görüşmelere hem TBMM çağrılmış hem de Osmanlı hükümeti çağrılmıştır. Buradaki amaçları, Türk tezinin ikiye bölünerek güç yitirmesini sağlamaktır. Ama Osmanlı delegeleri, Türk halkının gerçek temsilcisi olarak TBMM’ni gördüklerini ifade edince, amaçlarına ulaşamadılar.

    Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

    • Kars Antlaşması (13 Ekim 1921):

    • Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921):

    • Not: Hatay’da özel bir yönetim kurulmuştur.

    • MUDANYA ATEŞKESİ (11 EKİM 1922)

    Nedeni:

    Türklerin, Büyük Taarruzunun başarıya ulaşması ve İngilizler’in de barışa mecbur kalması.

    Koşulları:

    • Sonucu:

    Önemi:

    TBBMM VE KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELERİ
         

    TEŞKİLAT-I ESASİYE

    (1921 ANAYASASI)

    Genel Özellikleri:

    		 Olağanüstü koşullarda kabul edildiği için kısa ve özet halindedir.
    23 Nisan 1920’de açılan TBMM’ne yasallık kazandırmıştır.
    Ulusal egemenlik ilkesi bulunmaktadır.
    Yürütme, Yasama ve Yargı güçlerinin kullanımını TBMM’ne vererek Güçlerbirliği ilkesini kabul etmiştir.
    TBMM’nin kabul ettiği “Meclis Hükümeti” sistemini anayasal bir koşul haline getirmiştir.
    Dinsel hükümlerin yerine getirilmesi devletin işidir denmesine karşın devletin resmi dini belirtilmemiştir.
    Saltanat ve hilafet makamlarına dokunulmamıştır.
    Ulusal bağımsızlığı amaçlamasından dolayı ihtilalci niteliği bulunmaktadır.
    Amasya Genelgesinden beri gelişen ruha, resmi bir kimlik kazandırmış ve önderlik etmiştir.
    Düzenli ordunun kurulması gecikti.
    İnsan ve malzeme kaybedildi.
    Yunanlılar batıda serbest kaldı.
    Ayaklanmaların bastırılması ile TBMM’nin otoritesi arttı.
    İstanbul hükümetinin yayınladığı fetvaya karşı bir fetva çıkarttı.
    Hıyanet-i Vataniye yasası çıkarıldı.
    İstanbul ile resmi haberleşmeler kesildi.
    İstiklâ l Mahkemeleri kuruldu.
    İstanbul Hükümeti ve işgal güçlerince çıkartılmıştır.
    Halkın din duyguları sömürülmüştür.
    İşgal edilmeyen bölgelerde çıkartılarak, TBMM yıpratılmak istenmiştir.
    Kuva-i Milliyenin halka kötü davranması ayrıca bir ayaklanma nedeni olmuştur.
    Genelde halkın çoğunluğu ayaklanmalara katılmamıştır.
    İlk taslağı San Remo Konferansı’nda hazırlanmıştır. (24 Nisan 1920)
    Yunanlıların, Ege ve Doğu Trakya askeri harekatı başlamıştır.
    Padişah, taslağı onaylayarak, 10 Ağustos 1920’de imzalanmıştır.
    İstanbul ve çevresi ile Anadolu’nun bir bölümü Osmanlı Devletine bırakıldı. Eğer anlaşma koşullarına uyulmazsa İstanbul’da işgal edilecektir.
    Boğazlar uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek, komisyonda Türk üye bulunmayacak ve bütün devletlerin gemilerine açık olacaktır.
    Osmanlı ordusu terhis edilecek ve sınırlı sayıda üç güvenliği sağlayacak jandarma gücü bulunduracaktır.
    Azınlıklar, Türklerden daha fazla haklara sahip olacaktır.
    Kapitülasyonlar genişletilerek yine devam edecektir.
    Ege bölgesi ve Doğu Trakya; Yunanistan tarafından işgal edilecektir.
    Güneydoğu Anadolu, Fransa tarafından işgal edilecektir.
    Irak, Ürdün, İngiltere tarafından işgal edilecektir.
    Doğu Anadolu’da Ermenistan ve Kürdistan adı altında iki devlet kurulacaktır.
    Osmanlı parlamentosunda onaylanmadığından hukuken geçersizdir.
    Osmanlı Devleti, fiilen ve hukuken sona ermiştir.
    Uygulanmamıştır.
    Osmanlı padişahı bu antlaşmayı imzalamakla ulusal iradeye ters düşmüştür.
    TBMM antlaşmayı tanımadığı gibi imzalayanları da vatan haini ilan etmiştir.
    Antlaşmanın amacı Türk ulusuna son vermekti. Bu durum ise Türk ulusunun bağımsızlık mücadelesini hızlandıracaktır.
     

    KURTULUŞ SAVAŞI CEPHELERİ

    Doğu Cephesi:

    		 Kurtuluş Savaşında açılan ilk cephedir.
    Ermeni ve Gürcüler, I. Dünya Savaşı bunalımından yararlanarak; Kars, Ardahan ve Batum’u işgal etmişlerdi.
    Kazım Karabekir önderliğindeki Türk ordusunun başarısı ile sonuçlanmıştır.
    Kars ve çevresi Türklere geri verildi.
    TBMM’nin uluslararası alandaki ilk başarısıdır.
    mondros Ateşkesinden sonra işgal edilmiştir.
    Fransız ve Ermeni milislerine karşı mücadele edilmiştir.
    Kuva-i Milliyenin ilk cephesidir.
    Halk ayaklanması ile başarı elde edilmiştir.
    Fransa ile imzalanan, Ankara Antlaşması ile savaş sona ermiş ve Güney sınırı çizilmiştir.
    Düzenli ordunun ilk cephesidir.
    Yunanlılara karşı açılmıştır.
    Kısa ve seri aralıklı savaşlar yapılmıştır.
    kurtuluş savaşını sonuçlandırmıştır.
    Düzenli ordunun ilk askeri başarısıdır.
    Halkın, TBMM’ne olan güveni artmıştır.
    Savaş sonrası ilk anayasa kabul edilmiştir.
    İstiklal marşı kabul edilmiştir.
    İtilaf devletleri, Londra Konferansını toplamıştır.
    Sovyet Rusya ile Moskova Antlaşması imzalandı.
    İtalya ve Fransa, İşgal bölgelerini boşaltma kararı aldılar.
    Türk ulusu ile TBMM arasındaki bağlar daha güçlenmiştir.
    Savaşı TBMM ordusu yitirdi.
    İnönü savaşlarının olumlu havası dağıldı.
    TBMM’nin, Kayseri’ye taşınması önlendi.
    Mustafa Kemal, Başkomutanlığa getirildi.
    Türk Ordusu’nun eksikliklerinin giderilmesi için “Tekalif-i Milliye” yasası çıkarıldı.
    Yunanlıların son saldırı savaşı oldu.
    Mustafa Kemal’e, Gazilik ve Mareşallik unvanı verildi.
    Fransa ve İtalya işgal ettiği bölgelerden çekildi.
    Kars Antlaşması imzalandı. (13 Ekim 1921)
    Ankara Antlaşması imzalandı. (20 Ekim 1921)
    I. İnönü Savaşı sonrası toplanmıştır.
    Amaç, Sevr Antlaşmasını değiştirip, TBMM’ne kabul ettirmek idi.
    TBMM ise Misak-ı Milliyi dünya kamuoyuna kabul ettirmek için katıldı.
    İtilaf devletleri, TBMM’ni hukuken ilk kez tanımış oldular.
    I. İnönü Savaşı sonrası imzalandı.
    Sovyet Rusya ve TBMM, eski antlaşmaların tümünü geçersiz kıldılar.
    Batum’un, Gürcistan’a iadesi ile Doğu sınırı çizildi.
    Doğu sınırı güvence altına alındı.
    Misak-ı Milliyi tanıyan ilk devlet oldu.
    Sakarya Savaşı sonrası imzalanmıştır.
    TBMM ile Azerbaycan, Gürcistan ve Ermenistan arasında imzalanmıştır.
    Dostluk antlaşmasıdır.
    Doğu sınırları kesinleşmiştir.
    Sakarya Savaşı sonrası imzalanmıştır.
    Fransa ile imzalanmıştır.
    Fransa ile olan savaş sona ermiştir.
    Hatay dışında Güney sınırı çizilmiştir.
    Antlaşma ile TBMM’ni tanıyan ilk itilaf devleti Fransa olmuştur.
    İtilaf birliği parçalanmaya başladı.

    Yunanlılar, Doğu Trakya’yı hemen boşaltacaktır.

    İstanbul ve çevresinde Türk yönetimi kurulacaktır.

    Barışa kadar Türk ordusu Çanakkale ve çevresinde kalacaktır.

    Boğazların durumuna, barış antlaşmasında karar verilecektir.

    SALTANAT’IN KALDIRILMASI

    (1 KASIM 1922)

    Nedeni:

    Ulusal egemenliğin gerçekleştirilmesi.

    İtilaf devletlerinin, Lozan görüşmelerine Osmanlı hükümetini de çağırmaları

    1 Kasım 1922’de Saltanat kaldırıldı.

    Osmanlı Devleti, resmen sona ermiştir.