• Sonucu:

    • Çanakkale Cephesi (Şubat-Aralık 1915):

    Nedenleri:

    •  

    Sonucu:

    • Irak Cephesi (1914-1917):

    İngilizlerce bu cephenin açılma amacı; Kuzeye yönelerek Ruslar’la birleşmek istemesi ve Hindistan’a giden karayollarını denetlemektir. İngilizler üstün gelmiştir.

    Galiçya ve Makedonya Cepheleri:

    • Not: Galiçya ve Makedonya Cephesi, Osmanlı Devletinin, ara cepheleridir.

    Not: Osmanlı Devleti’nin yukarıdaki cephelerin yanı sıra, Hicaz, Yemen, İran, Suriye gibi ikinci dereceden cepheleri de bulunmaktadır.

    BREST-LİTOWSK BARIŞI

    (3 MART 1918)

    Nedenleri:

    • Sonuçları:

    ALMANYA’NIN BAŞARISIZ

    OLMA NEDENLERİ

    • GİZLİ PAYLAŞIM TASARILARI

    İstanbul Antlaşması (18 Mart - 10 Nisan 1915):

    • - Boğazlar

    - Midye - Enez çizgisine kadar Trakya

    - Gelibolu Yarımadası

    - Kocaeli Yarımadası

    - İmroz, Bozcaada

    Savaştan sonra Rusya’ya bırakılacaktır.

    Londra Antlaşması (20 Nisan 1915):

    • - Rodos ve Oniki Ada

    - Bingazi, Deme bölgesi

    - Antalya yöresi İtalya’ya verilecek

    Sykes-Picot Antlaşması (25 Nisan 1916:

    • Rusya:

    • Not: Boğazlar ve çevresi, Nisan 1915 yılında imzalanan, İstanbul Antlaşması ile Rusya’ya verilmişti.

    Fransa:

    • İngiltere:

    St. Jean de Maurienne Antlaşması (17 Nisan 1917):

    • - Aydın, Konya ve İzmir, İtalya’ya bırakıldı.

     

    ABD’NİN SAVAŞA GİRMESİ

    Nedenleri:

    • Sonucu:

    Kısa süre sonrada I. Dünya Savaşı sona erdi.

    WİLSON İLKELERİ

    Not: Savaş sonunda yenenler bu maddeyi pratik olarak aşacaklar ve Manda - himaye yönetimleri kuracaklardır.

    • Not:Savaş sonunda sözü edilen “Milletler cemiyet” kurulmuştur. Kuruluş amacı ise yeni bir dünya savaşını önlemek ve barışı korumaktır. Ancak kısa süre sonra, cemiyet, büyük devletlerin kontrolüne girdiğinden ve ikinci savaşı engelleyemediğinden, 1945 sonrası kapatılmıştır.

    Türkleri İlgilendiren Maddeler:

     

    Not:

    Mondros Ateşkesi ile bu koşula uyulmadığı görülecektir.

    • Not 1: Wilson ilkeleri genel olarak yenilen devletleri koruyucu niteliklidir. Bunun temel nedeni ise;

    Not 2: Başta İngiltere olmak üzere, itilaf devletleri, Wilson İlkelerini, ABD’nin desteğini almak için kabul eder göründüler. Savaştan sonra ise uymadılar. Bunun üzerine ABD, Avrupa işlerine karışmaktan ayrılarak geri çekilmiştir.

    Not 3: Wilson ilkeleri, Kurtuluş Savaşı’mızın temel belgesi olan Misak-ı Milli’nin içeriğini de oluşturmuştur.

     

    Genel Olarak:

    Wilson, Osmanlı Devleti’nin (Türkiye’nin) kendi geleceklerini kendilerinin saptamasından yana tavır almıştı.

    İngiltere Başbakan Loyd George ise; Türklerin Anadolu’nun ve Trakya’nın zengin ve ünlü topraklarından mahrum bırakmak için dövüştüklerini söyleyerek tavrını ortaya koymuştur

    • Ateşkesin Nedenleri:

    - Özellikle, Bulgaristan’ın savaştan çekilmesi sonrasında, Orta Avrupa’dan Balkanlar üzerinden gelecek güçler, hiçbir direnme ile karşılaşmadan, İstanbul’a varacaklardır.

    - Güneyde de İngiliz güçleri Suriye cephesinden saldırıya geçmişlerdi.

    • - İngiltere’nin demokratik geleneklerinin, Osmanlı Ülkesinde de uygulanacağını düşünmüşlerdir.

    Not: Ateşkes Antlaşmasının imzalanması için de, Bahriye Nazırı Rauf Orbay atanmıştır.

    Ateşkesin Koşulları

    Siyasi Koşulları

    • - İlerde bütün işgaller bu maddeye dayalı olarak yapılacaktır.

    - Anadolu’yu geniş kapsamlı bir işgalin ilk belirtisidir.

    - Ermeni Devleti kurulması amaçlanıyor.

    Askeri Koşullar:

    • Ekonomik Koşullar:

    • Ateşkesin Uygulanması

    İngiltere:Musul, Batum ve Kars’ı işgal ettiler. Samsun ve Merzifon’a asker çıkardılar.

    Fransa:Dörtyol, Mersin, Adana, Urfa Antep ve Maraş’ı işgal ettiler.

    İtalya: Antalya, Aydın ve Konya’yı işgal ettiler.

    Musul’u işgal etme nedeni Yunanistan:Doğu Trakya’yı işgal etti.

    Not: İngiltere’nin

    - Mezopotamya’nın buğday anbarı olması.

    - Zengin petrol yataklarının bulunması

    - Basra Körfezine egemen olmak istemesi.

    Mondros Ateşkesinin Önemi:

    - Türk ulusunun elinden silahı alınıyor ve ordusu terhis ediliyordu.

    - Ülkemizin stratejik noktaları, gerektiğinde, Anlaşma devletleri tarafından işgal edilebilecekti. (Madde 7)

    - Yirmidördüncü madde ile doğuda bir Ermeni devletini öngörmüşlerdi.

    “Özellikle 7 ve 24 maddelere dayanılarak, Türk yurdu işgal edilecektir. Mondros Ateşkesi gerçekten bir ateşkes olması gerekirken bir anlaşma niteliği taşımaktadır. Devletler hukukuna karşı olarak, galip devletler, ateşkesin bazı maddelerine dayalı olarak Türk yurdunu işgale kalkışacaklardır.”

    Not:13 Kasım 1918’de Anlaşma devletleri donanmaları İstanbul’a gelmiştir. Vahdettin ise, meclisi kapatarak meşrutiyet yönetimine son vermiştir.

    PARİS BARIŞ KONFERANSI(18 OCAK 1919)

    Nedenleri:

    Yenenlerin, yenilenlere kabul ettirecekleri koşulların belirlemek için toplandı. Osmanlı’nın nasıl paylaşılacağı da önemli konulardan biriydi.

    Sonuçları:

    • Not:

    a) İngiltere’nin amacı; Doğu Akdeniz’de güçlü bir İtalya değil, zayıf bir Yunanistan istemesidir.

    b) Bunun üzerine İtalya İtilaf devletleri cephesinden ayrıldı. Bu durum Milli Mücadele açısından olumlu olmuştur.

    I. DÜNYA SAVAŞINI BİTİREN ANTLAŞMALAR

    Versay Antlaşması (28 Haziran 1919):

    • Not:Versay II. Dünya Savaşına ortam hazırlamıştır.

    Sen Cermen Antlaşması (10 Eylül 1919):

    • Nöyyi Antlaşması (27 Kasım 1919):

    Trianon Antlaşması (4 Haziran 1920):

    Serv Barışı (10 Ağustos 1920):

    Lozan Barışı (24 Temmuz 1923):

    Antlaşmaların Ortak Özellikleri:

    • I. DÜNYA SAVAŞININ SONUÇLARI

    • - Osmanlı, Avusturya - Macaristan ve Çarlık Rusya’sıdır.

    • Not:Mondros’un koşullarının meydana geldiği buna dayanılarak ileri sürüldü.

    • Sonuçları:

    • Not:Bu durum halkın kendi haklarını kendisinin savunmasına yol açacaktır.

    • Not: Amiral Bristol Raporu, ulusal kurtuluş savaşını destekleyen ilk uluslararası belge olmuştur.

    I. DÜNYA SAVAŞINDA OSMANLI CEPHELERİ
                

     

    Kafkas Cephesi (1914-1915):

    Enver Paşa’nın Asya’yı ele geçirme düşüncesi ile açıldı. Sarıkamış harekâ tı facia ile sonuçlandı. Bu cepheye atanan Mustafa Kemal, Doğu Anadolu’yu ele geçiren Ruslar’dan muş ve Bitlis’i geri aldı. 1917’de Rusya’da Bolşevik devrimi olunca bu cephede savaşlar sona erdi.

    Kanal Cephesi (Ocak - Şubat 1915):

    Nedenleri:

    		 İngilizleri, Mısır’da oyalamak.
    İngiltere’nin Atlas ve Pasifik’teki sömürgeleriyle ilişkisini güçleştirmek.
    Süveyş Kanalı’nı ele geçirmek.
    Mısır’ı İngilizlerden geri almak.
    Başarısızlık ile sonuçlanmıştır.
    Arap yarımadasındaki geri çekilme süreci başlamıştır
    Süveyş yoluna yönelik Türk baskısını ortadan kaldırmak.
    İstanbul’u ele geçirmek.
    Osmanlı Devleti’ni savaş dışı bırakmak.
    Rusya’ya yardımda bulunmak, silah ve cephane sağlamak.
    Rusya’dan gıda maddesi sağlamak.
    Balkan Devletleri’nin İtilaf Devletleri yanında yer almalarını sağlamak.
    Osmanlı Devleti’nin başarısı ile sonuçlanan tek cephe olmuştur.
    İstanbul kurtarılmıştır.
    Rusya’ya gerekli yardım götürülmediği için, Rusya’da iç ayaklanma çıkmıştır.
    I. Dünya Savaşı uzamıştır.
    500 binden fazla insan ölmüştür.
    Anafartalar sanı ile Mustafa Kemal’in ortaya çıkmasını sağlamıştır.
    Osmanlı Devleti’nin sınırı olmamasına karşın Bulgaristan ve Avusturya’ya karşı yardım için açılan cephelerdir.
    Özellikle Romanya’ya karşı başarı sağlanmıştır.
    Ama bu başarı I. Dünya Savaşını İttifak Devletleri lehine çevirememiştir.
    Rusya’da sosyalist devrim olması.
    Yeni Rus yönetiminin I. Dünya Savaşından ayrılmak istemesi.
    Rusya, I. Dünya Savaşı’ndan ayrıldı. Kars, Ardahan, Batum, Osmanlı Devletine geri verildi
    İngiltere’nin sömürge kaynaklarının yeterli, Almanya’nın ise yetersiz olması.
    İngiltere’nin bağlaşıklarının güçlü, Almanya’nın güçsüz olması.
    İngiltere’nin denizlerde güçlü olması; Almanya’nın güçsüz olması
    Savaş sonrası paylaşımdan yararlanmak isteyen İtalya’nın saf değiştirmesi.
    Savaşın sonlarına doğru, Amerika’nın İtilaf Devletleri’nin yanında savaşa girmesi.
    İngiltere, Fransa ve Rusya arasında imzalandı.
    Rusya’yı memnun etmek için imzalandı.
    İngiltere, Fransa ve Rusya arasında imzalandı.
    Antlaşma sonrası paylaşım şöyledir;
    İngiltere, Fransa ve Rusya arasında imzalandı.
    Osmanlı ülkelerinin paylaşılmasına yönelik antlaşmaların en kapsamlı ve en önemlisidir.
    İtalya’yı yanlarına çektikten sonra, asıl müttefikleri olan Rusya ile geniş kapsamlı bir antlaşma olmuştur.
    Antlaşma sonrası paylaşım şöyledir;
    Van, Erzurum
    Trabzon, Bitlis’in doğu kısımları
    Sivas, Diyarbakır ve Elazığ’ın bir kısmı.
    Adana, Beyrut ve Lübnan
    Halep, Elazığ ve Diyarbakır’ın bir kısmı
    Şam ve Sivas’ın bir kısmı
    Irak (Bağdat ve Basra dahil)
    Sykes-Picot gizli Antlaşması, İtalya’dan saklanmıştı.
    Durumu öğrenen İtalya, 1915 Londra Antlaşması gereğince Anadolu’da kendisine verilecek yerlerin belirlenmesini istemişti.
    Yeni durum karşısında, İngiltere, Fransa ve İtalya arasında imzalandı. Buna göre;
    Savaşın ilk yıllarında tarafsızlığını ilan etmiştir.
    Buna karşın itilaf devletlerine kredi sağlıyor ve silah satıyordu.
    Almanya ise bu durum karşısında ABD ticaret gemilerini batırmaya başladı.
    Ekonomik zarara uğradığını ileri süren ABD, 1918 başlarında savaşa girdi.
    ABD’nin savaşa girmesiyle, Almanya’nın Batı cephesi çöktü.
    Yenenler, yenilenlerden toprak almayacaktır.
    Yenenler, yenilenlerden savaş tazminatı almayacaklardır.
    Devletler arasında gizli antlaşmalar yapılmayacaktır.
    Dünya’da kalıcı bir barış için “Milletler Cemiyeti” kurulamalıdır. (Cemiyet-i Akvam)
    Her devlet kendi güvenliğini koruyacak kadar silah üretecektir.
    Osmanlı Devleti’nin çoğunluğu Türk olan bölgeleri kendi egemenliğine bırakılmalıdır.
    Osmanlı Devleti’ndeki, azınlıklar kendi geleceklerini kendileri belirlemelidir.
    Çanakkale ve İstanbul Boğazları, dünya ticaretine açılmalıdır.
    İngiltere ve Fransa’nın toprak ve savaş tazminatı alarak aşırı güçlenmelerini istememektedir.
     

    MONDROS ATEŞKES

    ANTLAŞMASI SONUÇLARI

    Ateşkes Öncesi Genel Durum:

    		 Padişah Mehmet Reşat ölmüş ve yerine 36. Padişah olan Vahdettin iktidara gelmiştir.
    İttihat ve Terakki Partisi dağılmış, Sadrazam Talat Paşa istifa etmiştir.
    İktidar Partisi ise, Hürriyet ve İtilaf olmuştur.
    Mustafa Kemal (Atatürk) Paşa ise; tek başımıza olsa da barış yolu aramalıyız demektedir.
    Bağlaşıkların yenilgiyi kabul etmeleri
    Wilson ilkelerinin “Self Determination” yani Türklerin kendi geleceklerini kendilerin saptamaları hakkına güvenilmesi.
    İngilizlerin hoşgörüsüne sığınma
    Boğazlar boşaltılacak.
    İtilaf Devletleri güvenliklerini tehdit eden bölgeleri işgal edebileceklerdi. (7. Madde)
    Toros tünelleri ve haberleşme hatları itilaf devletlerinin denetimine verilecek.
    Doğu Anadolu’da bir karışıklık çıkarsa bu bölgeyi de işgal edeceklerdi (24. Madde)
    Boğaz istihkâ mları İtilaf devletlerine bırakılacak.
    İtilaf esirleri serbest bırakılırken. Osmanlı esirleri bırakılmayacak.
    Anadolu dışındaki Osmanlı komutanlar teslim olacak.
    Silah ve cephane teslim edilecek.
    Ordu terhis edilecek.
    Askeri hükümlerle işgallere karşı koyabilecek güçler yok edilmeye çalışıyor.
    Limanlar ve Demiryollari İtilaf devletlerine bırakılacak.
    Bütün yeraltı ve yerüstü kaynakları itilaf devletlerinin kullanımına verilecek.
    Ekonomik hükümlerle amaç; ülkeyi açık bir sömürge haline getirmektir.
    Osmanlı Devleti Mondros’ta fiilen çökmüştür.
    İstanbul limanlarının, İtilaf devletlerince işgali, İngilizlerin Musul’a işgali, Fransız’ların Güney illerini işgali, Mondros’a göre yapılan ilk işgallerdir. (1918)
    Osmanlı Devleti, fiilen ve hukuken sona ermiştir.
    Versay, Sen Cermen ve Nöyyi gibi antlaşmaların esasları belirlendi.
    İzmir ve yöresi, gizli antlaşmaların aksine İtalya yerine Yunanistan’a, İngiltere’nin desteği sonucunda verildi.
    Almanya ile İtilaf devletleri arasında imzalandı.
    Almanya bütün sömürgelerini ve Avrupa’daki topraklarının bir kısmını kaybetti.
    Ayrıca tazminat yüküne ve askeri sınırlamalara tabi oluyordu.
    İtilaf devletleri ve Avusturya arasında imzalandı.
    Bu antlaşma ile Macaristan, Çekoslavakya ve Polonya devletleri kuruldu. Ayrıca Yugoslavya’nın bağımsızlığı tanındı.
    İtilaf Devletleri ile Bulgaristan arasında imzalanmıştır
    İtilaf Devletleri ile Macaristan arasında imzalanmıştır.
    İtilaf Devletleri ile Osmanlı Devleti arasında imzalanmıştır.
    İtilaf Devletleri ile TBMM arasında imzalandı.
    Bazı devletlerin sınırları değişti.
    Yeni Devletler kuruldu.
    Askeri sınırlamalar getirdi.
    Yenilen devletlere ekonomik yükümlülük getirdi.

    Bazı ülkelerde yönetim değişikliği olmuştur. Bu ülkeler ise; Almanya, Rusya, İtalya ve Türkiye’dir.

    Çok uluslu devletler yıkılarak tarihe karışmıştır. Bu imparatorluklar ise;

    Polonya, Çekoslavakya, Yugoslavya ve Türkiye gibi yeni devletler kurulmuştur.
    Almanya tüm sömürgelerini yitirmiş, ordusu terhis edilerek, silah sanayi kurması yasaklanmıştır.
    Almanya’nın sömürgelerini yitirmesiyle rakipsiz kalan İngiltere büyük bir ekonomik güce ulaşmıştır. (I. Dünya Savaşından en kâ rlı çıkan devlet İngiltere olmuştur)
    İtalya galip devlet olmasına karşın savaştan umduğunu bulamadığı gibi büyük bir ekonomik bunalıma girmiştir.
    Rusya’da çarlık yönetimi yıkılmış ve dünya tarihinde ilk kez sosyalist bir yönetim kurulmuştur.
    Araplar, Osmanlı Devleti’nden ayrılarak bağımsız devletlerini kurmuşlardır.
    Savaş sonunda, Manda yönetimleri kurulmuştur.
    Wilson’un önerisi doğrultusunda Milletler cemiyeti kurulmuştur. (20 Ocak 1920)
    Savaş sonunda çok partili yaşama kapalı olan yönetimler oluştu. (Almanya’da Nazizm, İtalya’da Faşizm, Rusya’da Sosyalizm)
    Birinci savaşın başlama nedenleri ortadan kaldırılmadığı için ikinci bir savaş kaçınılmaz olmuştur.

    İZMİR’İN İŞGALİ (19 MAYIS 1919)

    Neden:

    Yunanistan’ın eski Bizans’ı yeniden canlandırarak büyütme ve yayılma isteği.

    Gerekçe:

    Paris Barış Konferansında Yunanistan, İzmir’in kendisine verilmesi için aşağıdaki iddiaları ileri sürmüştür.

    Batı Anadolu’da Rumlar’ın daha fazla olduğu

    Rumların Türkler tarafından katledildiği.

    Batı Anadolu’nun eski bir Yunan yurdu olduğu.

    Ege’nin iki yakasının ekonomik bir bütün olduğu.

    Osmanlı hükümeti işgale kayıtsız kalır.

    İlk defa silahlı çeteler kuruldu.

    Ulusal bilinç uyandı.

    Amiral Bristol raporu hazırlandı.